203. Zastosowania fizyki nie tylko w technice
Do czego może przydać się uczenie się fizyki?
Zastosowania umiejętności i wiedzy zdobytej w trakcie uczenia się fizyki (i nie tylko fizyki) mogą być nieoczekiwane.
Pani Erika Steinbach doprowadziła do otwarcia wystawy „Wymuszone drogi. Ucieczka i wypędzenie w Europie XX wieku”
W Polsce słychać było prawie wyłącznie protesty i różne formy obrażania się.
Czy można było zareagować inaczej, skuteczniej i korzystniej?
Spróbujmy zastosować metodologię badań fizyki.
1. Obiekt badań
Zaczniemy od określenia obiektu badań. Obiektem badań jest grupa współcześnie żyjących obywateli Niemiec, która w jakiś sposób jest związana z innymi terenami. Nie muszą to być ludzie, którzy tam mieszkali. Mogą to być ich potomkowie lub inaczej związani.
Mogą to być również politycy różnego szczebla, którzy grając na sentymentach sprzedają swoje wizje i dążą do zrobienia kariery. Mogą to być również ludzie biznesu (np. mediów) ponieważ inicjatywa p. Steinbach otwiera nowe nisze biznesowe, nowe możliwości sprzedaży, nowe możliwości zarobku.
2. Problem.
Sformułowanie problemu. Istota problemu polega na interesie, jaki chce zrobić finansujący i wspierający całe przedsięwzięcie.
Może to być p. Erika Steinbach, ale pewnie nie stać jej finansowo i medialnie na doprowadzenie prezentowanej wizji do końca. Prawdopodobne zaangażowane są tak duże środki, że utworzenie „Centrum przeciwko Wypędzeniom” według wizji prezentowanej przez p. Steinbach jest, prawie, pewne.
Co więc pozostaje? Przeciwstawianie się siłom natury (czyli nieodwołalnym) jest skazane na porażkę. Pozostaje więc wykorzystanie inicjatywy i działalności p. Steinbach do własnych celów. Nasz problem można więc sformułować następująco – jak zrobić interes na działalności p. Steinbach (interes finansowy, polityczny i medialny) w skali Europy i świata.
3. Pomiar
Ważnym elementem metodologii fizyki jest pomiar.
Aby pomiar był poprawny i miarodajny muszą być określone mierzone wielkości, zdefiniowane jednostki tych wielkości i jednoznacznie określone metody pomiaru oraz przewidziana możliwa dokładność otrzymanych wyników.
Pomiar wymaga też określenia warunków jego przeprowadzenia – czynników zewnętrznych, warunków otoczenia. Jakie wielkości należy uwzględnić przy rozwiązywaniu naszego problemu? Co można zmierzyć i w jaki sposób? Jakie pomiary już zostały wykonane i jakie otrzymano wyniki?
Jacy ludzie i ugrupowania wspierają działalność p. Steinbach? Jakie środki zostały zaangażowane? Jakie media wspierają te działania? Jaki jest odbiór informacji o wspomnianych działaniach?
4. Eksperyment
Podstawową techniką badawczą w fizyce jest eksperyment.
Działanie celowo wywołane przez badacza, w ściśle określonych warunkach początkowych, i często również brzegowych, nazywane jest eksperymentem. Jeden eksperyment nie pozwala na uzyskanie jednoznacznej odpowiedzi na postawiony wcześniej problem badawczy.
Dopiero wiele eksperymentów uczyni sformułowaną hipotezę bardziej prawdopodobną. Jednym z eksperymentów mogła być np. akcja medialna, w której przedstawiona zostałaby skrócona historia II wojny światowej uwzględniająca wszelkie wymuszone przemieszczenia ludności.
Początkiem takiej akcji może być wywołanie wojny – „dobrowolne”(?) czy „przymusowe”(?) niemieckie przemieszczenia się „ludności” w mundurach a za nimi także już cywilnej ludności. Jakie były przesłanki tych, którzy przemieszczali się za wojskiem? Zamknięcie takiej historii, to konferencje aliantów. Ale czy tylko alianci tworzyli postanowienia konferencji w Jałcie i Teheranie? Państwa „Osi” to nie tylko ich przywódcy, ale też wspierające ich rzesze obywateli. Nie przystępowali do konferencji, ale przecież uczestniczyli w nich zbrojnie. Oznacza to, że z „handlowego” punktu widzenia i przywódcy, i wspierający ich obywatele państw „Osi” przystali na warunki uzgodnione w trakcie tych konferencji.
Przewracanie roli poszczególnych uczestników, to łamanie zasady dotrzymywania umów. A co na temat wystawy i Centrum mówią przedstawiciele USA, Rosji, Wielkiej Brytanii? Szczególną rolę odegrał Związek Sowiecki. Współczesna Rosja wiele czerpie z wyników polityki prowadzone przez Związek Sowiecki. Czy prezydent Putin wie o wystawie i Centrum?
5. Uogólnianie
Przeprowadzenie eksperymentu, wykonanie pomiarów zakończyć należy uogólnieniem, sformułowaniem wniosków, w których określone zostaną czynniki znaczące i czynniki towarzyszące.
Etap ten w fizyce nazywamy idealizacją. Czynność ta jest wykonywana bardzo często, czasami wręcz pochopnie. Trudność polega na przeprowadzeniu precyzyjnego wnioskowania. Jak jest to trudne wie każdy, kto miał do czynienia logiką. Można nauczyć się logiki na egzamin i nie umieć jej zastosować w praktyce. W tym miejscu trudno zastosować tę procedurę – nie mamy jednoznacznie określonego eksperymentu i pomiarów.
6. Model
Sformułowanie wniosków z potwierdzonych eksperymentów i pomiarów umożliwia opracowanie modelu zjawiska, obiektu.
Kolejny eksperyment może pokazać, że model jest słuszny w węższym zakresie niż początkowe założenia przewidywały. Model jest jednak ważnym procesem w metodologii, ponieważ umożliwia postawienie kolejnych pytań, kolejnych problemów badawczych.
7. Publikowanie
Wyniki badań opracowane, ale schowane do szuflady lub szafy nie są w pełni wartościowe. Wyniki badań muszą być opublikowane, czyli przedstawione pewnemu kręgowi odbiorców.
Muszą to być odbiorcy przygotowani do zrozumienia i zastosowania przedstawionego im opracowania. Oznacza to stosowanie odpowiedniego, wspólnego języka (czasami wręcz wprowadzenia słownika pojęć). Z publikowaniem związane jest przekonywanie do badanego problemu, otrzymanego rozwiązania. Jest to zupełnie inne zagadnienie. Więcej jest w niej reklamy i chwytów handlowych niż suchego (obiektywnego) przedstawiania faktów – co badano, jak badano, jakie wyniki, jakie wnioski – bez oceny wyszło, nie wyszło, dobre wyniki, złe wyniki. Dla poparcia badań zastosowanie takiej techniki marketingowej jest konieczne, wręcz niezbędne.
8. Weryfikacja
Publikowanie wyników ma zasadnicze dwa cele – przekazanie zdobytej wiedzy innym ludziom i umożliwienie zweryfikowania tej wiedzy.
Od dawna funkcjonuje powiedzenie, że jedynie rozwiązanie problemu badawczego, które rodzi więcej pytań niż odpowiedzi jest wartościowe. Odrębnym zagadnieniem jest wykorzystanie wiedzy do celów praktycznych. Takie działanie wymaga „zamknięcia” oczu na dalsze badania i przekonywanie do przyjętych już rozwiązań. Wyraźnie trzeba oddzielić tu przekonywanie od uzasadniania, choć w celach marketingowych warto te pojęcia wykorzystywać w tym samym znaczeniu.
203.7-2008.07.17
kontakt